Makina Market’in Yorumluyoruz programının yeni bölümünde hem küresel hem de yerel ölçekte agrega sektörünün durumu değerlendirildi. Programın konuğu KAR GROUP Genel Müdürü İbrahim Sönmez, sektördeki mevcut tabloyu, yaklaşan riskleri ve önümüzdeki döneme damga vuracak teknolojik dönüşümü ayrıntılarıyla anlattı.
Agreganın altyapı projelerinin vazgeçilmez malzemesi olduğunu vurgulayan programın moderatörü ve Apa Yayıncılık Genel Müdürü Emre Apa, Türkiye’de bu kritik ürünün yeterince gündeme gelmediğini söyledi: “Agrega çok bol olduğu için değerinin farkında değiliz. Oysa İstanbul gibi bir mega kentte oldukça sınırlı. 16 milyonluk şehirde agrega temini çok ciddi bir probleme dönüşüyor. Dünyada yıllık 50 milyar ton agrega tüketiliyor. Türkiye’de ise mega projelerin olmadığı bu dönemde yaklaşık 320 milyon tonluk bir tüketim var. Avrupa’da üçüncü sıradayız; oldukça büyük bir pazarız.”
“Ocaklar şehir içinde kaldı, ruhsatlar iptal ediliyor”
Agreganın kullanım alanlarının yaşamın her noktasına yayıldığını vurgulayan KAR GROUP Genel Müdürü İbrahim Sönmez, Marmara Bölgesi’nin karşı karşıya olduğu yapısal sorunlara dikkat çekerek “Türkiye’nin pek çok bölgesinde rezerv anlamında sıkıntı yok ancak Marmara gibi yoğun nüfuslu bölgelerde ocaklar şehrin içinde kalmaya başladı. Bu nedenle ruhsatları iptal edilen çok fazla işletme var. İstanbul, Kocaeli ve Bursa’da bu durum düzenli olarak yaşanıyor. Anadolu’daki iller bu konuda çok daha şanslı” ifadelerini kullandı.
İbrahim Sönmez, Avrupa ülkeleriyle karşılaştırıldığında Türkiye’nin kaynak açısından avantajlı konumda olduğunu belirterek, Hollanda gibi ülkelerde agrega bulmanın büyük bir sorun haline geldiğini, bu nedenle tahta parçalarının dahi işlenerek agregaya dahil edildiğini aktardı. Türkiye’de ise böyle bir sıkıntının bulunmadığını ifade etti.
Türkiye geri dönüşümde sınıfta kalıyor
Avrupa’da yıllık 3 milyar ton agrega üretildiğini, Almanya’nın 500 milyon tonla lider olduğunu hatırlatan konuşmacılar, Türkiye’nin geri dönüşümde kritik bir açığı olduğunu söyledi.Emre Apa, “Türkiye 300 milyon ton civarında bir tüketimle Avrupa’da üçüncü sırada yer alıyor. Ancak burada belirleyici fark, geri dönüşüm. Almanya’da geri dönüşüm oranı %30’lara yakın. Bizde ise neredeyse sıfır. Çok değerli bir kaynağı çöpe atıyoruz” dedi.
İbrahim Sönmez ise son yıllarda küçük adımlar atılmaya başlandığını belirtti: “Kentsel dönüşümle birlikte temel çukurlarından çıkan agregaya benzer malzemeler yeniden değerlendiriliyor. Bu bir başlangıç. Geri dönüşüm firmaları ortaya çıkmaya başladı ama çalışma yöntemlerinin gelişmesi gerekiyor. Avrupa’da bu işin devlet destekli olması geri dönüşümü artırıyor. Bizde de süreç hızlanacak ama büyükşehirler için sorun devam edecek.”
“Sektör otomasyona ve yapay zekaya doğru gidiyor”
Programda önümüzdeki 10 yıl içinde sektörün teknolojik dönüşümü de değerlendirildi.Kırma-eleme teknolojilerinin hızla ilerlediğini belirten İbrahim Sönmez, “Yeni makineler elektrikliye, ardından tam otomasyona doğru gidiyor. İnsan kullanımının azaldığı, yazılımlar ve sensörlerin hakim olduğu bir üretim yapısına geçiyoruz” diye konuştu.
Emre Apa da son Bauma fuarındaki tabloyu hatırlattı: “İnşaat makineleri tam bir dönüşüm noktasında. İçten yanmalı motorlardan elektrikli ve hidrojen sistemlerine geçiş var. Otonom makineler, uzaktan kumandalı ekipmanlar artık yaygınlaşıyor. Taş ocaklarında yapay zeka destekli üretim çok yakın.”
İbrahim Sönmez, kontrol sistemlerindeki gelişmelerin sektörde önemli değişim yaratacağını vurgulayarak “Eskiden çok iyi yetişmiş operatörler vardı, giderek azalıyor. Bu nedenle makinenin kendi kendini kontrol ettiği yazılımlar daha kritik hale geliyor” sözlerini kaydetti.
“Deprem sonrası hareketlilik sürüyor, talep devam ediyor”
Sektörün geleceğiyle ilgili değerlendirmede bulunan İbrahim Sönmez, inşaat sektörünün Türkiye için hala lokomotif konumunda olduğunu söyledi. Sönmez, “Büyük projeler şu anda yok ama deprem sonrası güçlendirme ve yenileme çalışmaları sektöre ciddi hareket getirdi. İstanbul, Bursa ve Kocaeli bölgesinde dönüşümün oluşturduğu talep sektörü canlı tutmaya devam ediyor” diye konutu.
